Kurki stożkowe bezdławikowe 3-drogowe

Kurek trójdrogowy nie służy wyłącznie do otwierania i zamykania pojedynczego rurociągu. Jego funkcją jest ręczne zestawianie połączenia pomiędzy trzema króćcami. W zależności od położenia czopu medium może przepływać pomiędzy wybraną parą króćców albo przez układ łączący wszystkie trzy.

Takie rozwiązanie znajduje zastosowanie w instalacjach, w których droga przepływu jest zmieniana przez operatora zgodnie z określoną procedurą. Funkcję kurka należy zatem opisywać przez dostępne stany instalacji, a nie tylko jako „rozdzielanie” lub „zmianę kierunku przepływu".

W celu jednoznacznego przedstawienia działania trzy króćce kurka można oznaczyć literami A, B i C. Każdemu położeniu czopu odpowiada określony układ połączeń:

Oznaczenia A, B i C nie wyznaczają stałego kierunku przepływu. Rzeczywisty kierunek przemieszczania się medium zależy od różnicy ciśnień i oporów hydraulicznych w połączonych odcinkach instalacji.

Funkcja kurka trójdrogowego może zostać wykorzystana między innymi do:

• łączenia wspólnego rurociągu kolejno z jednym z dwóch zbiorników lub odbiorników;
• wyboru jednej z dwóch linii zasilających wspólny odcinek instalacji;
• kierowania produktu do podstawowej albo pomocniczej drogi odbioru;
• przełączania pomiędzy linią roboczą i bocznym odgałęzieniem;
• wspólnego połączenia trzech odcinków, jeżeli taki stan został przewidziany w projekcie procesu.

Są to przykłady konfiguracji rurociągu, a nie ograniczenie zastosowania do określonych branż. Przydatność kurka zależy przede wszystkim od właściwości medium, parametrów pracy, wymaganego sposobu czyszczenia i zgodności materiałowej.

Kurek ustala, które króćce są ze sobą połączone, ale nie reguluje natężenia przepływu ani nie ustala proporcji podziału strumienia. W położeniu A-B-C ilość medium przepływającego przez poszczególne odgałęzienia wynika z warunków hydraulicznych instalacji.

Kurka nie należy traktować jako regulatora przepływu ani jako dwóch niezależnie obsługiwanych zaworów odcinających. Jeżeli proces wymaga kontrolowanego podziału strumienia, niezależnego zamykania poszczególnych odgałęzień, sygnalizacji położenia lub automatycznej sekwencji przełączania, należy zastosować odpowiednio zaprojektowany układ armatury.

Na schemacie technologicznym należy oznaczyć króćce oraz przypisać poszczególnym położeniom czopu konkretne funkcje procesowe. Mogą to być na przykład nazwy „zbiornik 1”, „zbiornik 2”, „linia odbiorcza” lub „droga pomocnicza”.

W dokumentacji projektu powinny zostać określone:

• normalne położenie robocze;
• położenia dopuszczone podczas obsługi;
• połączenia niedozwolone w danym procesie;
• orientacja korpusu i uchwytu;
• przestrzeń potrzebna do obsługi i serwisowania.

Powtórzenie tych oznaczeń na rurociągu ułatwia sprawdzenie ustawienia przed rozpoczęciem transferu, przywrócenie konfiguracji po serwisie oraz identyfikację właściwego wykonania przy ponownym zamówieniu.

Korpus i elementy przyłączeniowe wykonywane są ze stali nierdzewnej AISI 304L lub AISI 316L. Stożkowy czop ze stali nierdzewnej jest pokryty grubą warstwą twardego chromu.

Duża stożkowość współpracujących powierzchni ogranicza nacisk jednostkowy podczas obrotu czopu. Ma to znaczenie w armaturze obsługiwanej ręcznie. W czynnej drodze przepływu pełny przelot pozostawia swobodną drogę dla medium bez celowego dławienia strumienia.

Standardowy układ uszczelniający obejmuje pierścień PTFE, uszczelkę typu W z EPDM oraz O-ring EPDM. Konstrukcja umożliwia wykonywanie czynności związanych z czyszczeniem i serwisem bez demontażu korpusu z rurociągu. Prace serwisowe należy prowadzić po odcięciu, opróżnieniu i bezpiecznym rozprężeniu instalacji.

1. Pokrywa  •   2. Pierścień PTFE  •  3. Uszczelka W  •  4. O-ring  •  7. Czop stożkowy  •  8. Korpus

Podczas sprawdzania zgodności materiałowej należy uwzględnić wszystkie powierzchnie stykające się z medium. Oprócz korpusu ze stali AISI 304L lub AISI 316L są to:

• twarda powłoka chromowa czopu;
• pierścień PTFE;
• uszczelka typu W z EPDM;
• O-ring EPDM.

Ocena powinna uwzględniać skład i stężenie produktu, temperaturę, czas kontaktu oraz właściwości środków stosowanych do mycia instalacji. Sam wybór korpusu ze stali AISI 316L nie potwierdza zgodności pozostałych elementów z medium.

Dla instalacji wymagających standardu 3‑A 51‑01 dostępne są odpowiednio oznaczone wykonania kurków typu plug. Standard ten określa wymagania sanitarne dla kurków stożkowych stosowanych w instalacjach mleka i podobnych płynnych produktów mleczarskich.

Wymaganie 3-A należy podać w zapytaniu, aby dobrać właściwy wariant kurka i uzgodnić zakres dostarczanej dokumentacji. Oznaczenie odnosi się do konkretnego wykonania objętego odpowiednim upoważnieniem, a nie automatycznie do każdej konfiguracji materiałowej i przyłączeniowej.

Zakres wymiarowy i parametry końcowe należy potwierdzić dla wybranego standardu przyłączy oraz konkretnego wykonania kurka.

W zapytaniu należy określić:

• wymagany układ połączeń między króćcami;
• orientację króćców i położenie uchwytu;
• wielkość nominalną;
• standard przyłączy i wymiar rurociągu;
• gatunek stali;
• rodzaj medium i środków myjących;
• ciśnienie oraz temperaturę pracy;
• wymagane wykończenie powierzchni;
• wymaganie zgodności z 3‑A 51‑01;
• liczbę sztuk i wymagany zakres dokumentacji.

Najbardziej jednoznacznym sposobem określenia konfiguracji jest dołączenie fragmentu schematu instalacji z oznaczeniami króćców A, B i C oraz zaznaczeniem wymaganych stanów roboczych.